Với nhiều doanh nghiệp nhỏ, câu hỏi khai thuế theo tháng hay theo quý nghe có vẻ chỉ là chuyện thủ tục, nhưng nó ảnh hưởng đến khối lượng việc của kế toán, dòng tiền và cả cách bạn theo dõi sức khoẻ tài chính. Bài này giải thích ai được chọn, hai cách khác nhau thế nào và khi nào nên đổi.
Ai được chọn kỳ khai thuế
Với thuế giá trị gia tăng, doanh nghiệp có tổng doanh thu bán hàng hoá, dịch vụ của năm trước liền kề dưới một mức theo quy định hiện hành thuộc diện được khai theo quý. Doanh nghiệp vượt mức đó khai theo tháng. Doanh nghiệp mới thành lập thường khai theo quý trong năm đầu, rồi được xác định lại cho năm sau căn cứ vào doanh thu thực tế.
Doanh nghiệp thuộc diện khai theo quý vẫn có thể chọn khai theo tháng nếu có nhu cầu, bằng cách thông báo cho cơ quan thuế trong thời hạn theo hướng dẫn. Kỳ khai đã chọn được giữ ổn định trong cả năm dương lịch, nên hãy cân nhắc trước khi đổi thay vì thử rồi đổi lại.

So sánh hai cách khai
Khai theo tháng cho bạn số liệu mới và đều đặn: bạn biết gần như ngay tình hình doanh thu, thuế đầu vào, thuế đầu ra và có thể phát hiện sai sót sớm. Bù lại, mỗi năm bạn có mười hai tờ khai và mười hai lần phải đối chiếu hoá đơn. Khai theo quý chỉ có bốn tờ khai, ít việc hơn, nhưng số liệu dồn lại nên một sai sót nhỏ ở đầu quý có thể chỉ được phát hiện vào cuối quý.
- Khai theo tháng: nhiều tờ khai hơn, số liệu cập nhật, thuế được khấu trừ hoặc hoàn sớm hơn khi có thuế đầu vào lớn.
- Khai theo quý: ít tờ khai hơn, tiết kiệm công sức, phù hợp doanh nghiệp ít hoá đơn và doanh thu ổn định.
- Cả hai cách: đều cần hoá đơn hợp lệ và đối chiếu đầy đủ, chỉ khác nhịp độ.
Khi nào nên đổi sang khai theo tháng
Doanh nghiệp đang đầu tư lớn, mua nhiều tài sản và có thuế đầu vào lớn hơn thuế đầu ra trong nhiều tháng liên tục thường được lợi khi khai theo tháng, vì số thuế được khấu trừ hoặc xin hoàn sẽ được ghi nhận sớm hơn. Doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu cũng nên cân nhắc cách này. Còn doanh nghiệp dịch vụ nhỏ, doanh thu đều, ít hoá đơn đầu vào thì khai theo quý thường là đủ.
Một cách nhìn đơn giản: nếu bạn thường xuyên là bên được hoàn thuế hoặc cần dòng tiền thuế rõ ràng theo tháng, hãy hỏi kế toán về khai theo tháng. Nếu không, khai theo quý giúp tiết kiệm.
Đừng đổi kỳ khai chỉ để đỡ việc; hãy đổi khi nó giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền tốt hơn.
Những thứ đi theo kỳ khai
Kỳ khai thuế giá trị gia tăng thường kéo theo kỳ khai tạm tính thuế thu nhập cá nhân khấu trừ từ tiền lương của người lao động. Khi bạn chọn khai theo tháng cho thuế giá trị gia tăng, hãy kiểm tra xem kỳ khai các loại thuế khác có thay đổi theo không. Thuế thu nhập doanh nghiệp vẫn tạm tính theo quý và quyết toán theo năm, không phụ thuộc kỳ khai thuế giá trị gia tăng.
Ngoài ra, hãy cập nhật lịch nhắc việc, phân công người phụ trách và quy trình thu thập hoá đơn đầu vào theo kỳ mới. Nhiều doanh nghiệp đổi kỳ khai nhưng quên đổi nhịp làm việc nội bộ, nên vẫn dồn việc vào cuối kỳ.

Hai ví dụ thường gặp
Công ty tư vấn có doanh thu đều, vài chục hoá đơn mỗi quý và gần như không có hàng tồn kho thường chọn khai theo quý, vì mỗi quý chỉ cần một lần đối chiếu. Công ty thương mại nhập hàng lớn từ nhà cung cấp nhiều lần trong tháng, có thuế đầu vào cao so với đầu ra, thường chọn khai theo tháng để việc khấu trừ được ghi nhận kịp thời và số liệu tồn kho gắn sát với kê khai.
Hãy lấy số hoá đơn, doanh thu và nhân sự của chính công ty bạn để thử hình dung: làm mười hai lần mỗi năm có thực sự giúp bạn quản lý tốt hơn bốn lần không.
Cách thông báo và lưu ý khi đổi
Việc đổi kỳ khai cần thông báo cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp theo thời hạn quy định, thường là gắn với thời hạn nộp tờ khai của kỳ đầu tiên bạn muốn áp dụng. Hãy nộp thông báo sớm và lưu bằng chứng đã gửi. Bạn nên đọc thêm bài lịch nộp tờ khai thuế quý IV để biết cách chuẩn bị theo kỳ, và dịch vụ kế toán trọn gói nếu bạn muốn giao việc này.
Mức doanh thu và thời hạn thông báo thay đổi theo quy định hiện hành, nên hãy hỏi lại trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp
- Đang khai theo quý, có thể khai theo tháng giữa năm không? Thường chỉ áp dụng từ kỳ đầu của năm dương lịch kế tiếp, theo thông báo trong thời hạn quy định, vì kỳ khai được giữ ổn định cả năm.
- Khai theo tháng có làm tăng số thuế phải nộp không? Không. Tổng số thuế của năm không đổi; chỉ nhịp kê khai và thời điểm khấu trừ, hoàn thuế khác đi.
- Quên nộp tờ khai tháng thì sao? Vẫn bị tính tiền chậm nộp và có thể bị xử phạt như các tờ khai khác; khai theo tháng có nhiều mốc hơn nên càng cần lịch nhắc.
- Doanh nghiệp tăng doanh thu giữa năm có phải đổi kỳ ngay không? Thường không đổi ngay giữa năm; kỳ khai sẽ được xác định lại cho năm sau dựa trên doanh thu năm trước.
Gợi ý cho năm đầu thành lập
Doanh nghiệp mới thường chưa có đủ số liệu để dự đoán doanh thu, nên cứ bắt đầu bằng khai theo quý nếu thuộc diện cho phép, rồi theo dõi hai đến ba quý đầu. Nếu bạn thấy thuế đầu vào luôn lớn hơn thuế đầu ra hoặc muốn nhìn số liệu hằng tháng, hãy trao đổi với kế toán để chuyển sang khai theo tháng từ năm sau. Việc đổi kỳ có kế hoạch luôn tốt hơn đổi vội khi đã phát sinh vướng mắc về hoàn thuế hay khấu trừ.
Một điểm cuối cùng: dù chọn cách nào, hãy lưu lại lý do lựa chọn và số liệu bạn đã dựa vào, ví dụ doanh thu dự kiến, số hoá đơn và nhân sự. Khi cơ quan thuế hoặc đối tác hỏi vì sao đổi kỳ khai, bạn có ngay câu trả lời bằng văn bản, và khi sang năm mới bạn cũng dễ đánh giá lại xem quyết định ấy còn phù hợp hay không.
Nếu bạn cần rà soát một trường hợp cụ thể, hãy đặt lịch để luật sư đọc hồ sơ trước khi quyết định.




